|
|
SUBCON TURKEY DERGISI MAYIS 2010 5 S (7 S) YAZIM
Ufuk Cebeci
ITÜ Endüstri Mühendisligi Bölümü
Yalin Üretim Tekniklerinden 5 S (7 S) |
| |
|
Sevgili Okurlar, bu sayida sizlere 5 S (7 S) kavramini açiklamaya çalisacagim.
5 S (7 S) kavrami Yalin Üretimin bir parçasidir ve genellikle Yalin Üretim Uygulamalarinin 5 S (7 S) ile baslamasi tavsiye edilir.
? Her isletmede 5 S uygulanabilir mi? Evet, hatta yalniz üretim kuruluslari degil hizmet kuruluslari da uygulamaktadir. Üretim kuruluslari üretim operasyonlarinin yani sira depo, bahçe, ofis gibi diger alanlarinda ayni basariyla uygulayabilir.
? 5 Sin Temel Slogani Nedir?
? KARMASAYI YÖNETMEYIN, KARMASAYI GIDERIN SONRA YÖNETIN!
Çünkü böylece sistem, daha sade ve anlasilir olacagi için
hizli,
etkili,
seffaf ve
basit
bir sekilde yönetilebilecektir.
Yalin üretim ( 5 S dahil) projesi uygulamadan önce bir isletmedeki durum söyleydi:
? Hammadde depolari agzina kadar dolu
? Ürün stoklari müsteri talepleri düsünülmeden sürekli üretimle sismis,
? Yari mamul stoklari üretimin her yerinde, üretim içinde rahatça yürümek mümkün degil.
Müsteri, firmanin hali hazirda ürettikleri üründen siparis veriyor.
Ellerinde ürünün oldugunu biliyorlar, ama bulamiyorlar.
O zaman çare nedir?
Tekrar üretmek zorunda kaliyorlar.
Buradan çikan sonuç su:
BULAMIYORSAN PRATIK OLARAK YOK DEMEKTIR.
Ayin basi geliyor, çalisanlara maas ödeyecekler, ama para yok.
Para nerede?
Malzemelerde. Hammaddede, yarimamul ve mamullerde,
Malzemeler size bakiyor, siz onlara bakiyorsunuz..
Peki bunun çaresi nedir?
Bankadan faizle kredi almak zorundasiniz.
Görüyorsunuz, Deve misali, dogru bir tarafi yok?
Beylere söyle bir soru sorayim:
? Küçükken annelerimizin, evlendigimizde eslerimizin en çok sikayet ettigi konu nedir?
Cevabi hepimiz biliyoruz?
? TEMIZ VE DÜZENLI ÇALISMANIN AVANTAJLARI Nelerdir?
? Aradigimizi çabucak bulmamizi saglar,
? Is kazalarini, hatta ramak kalalari önler veya azalmasini saglar.
? Hata ve olumsuzluklarin bir bakista görülmesini saglar,
? Çalisanlarin motivasyonunu arttirir, moralini yükseltir.
? Çalisanlarin kendilerine ve isyerlerine güvenlerini artirir.
? Olumsuzluklarin bir bakista görülmesini sagladigi için daha verimli ve kaliteli çalismamiza yardimci olur.
? Alandan tasarruf saglayabilecegi için, kira, elektrik v.b. maliyetleri düsürür
? Ürün Maliyetini düsürebilir.
? Isletmenin rekabet gücünü arttirmasina yardimci olur.
5 S Japonca ve Türkçe S harfi ile baslayan karsiliklari:
TÜRKÇE JAPONCA
SINIFLANDIR SEIRI
SIRALA SEITON
SIL SEISO
STANDARTLASTIR SEIKETSU
SÜRDÜR SHITSUKE
6. ve 7. S ler ise Ingilizceden geliyor:
? Safety: Emniyet
? Security: Güvenlik
1. S- SINIFLANDIRMA (Ayiklama)
? Windowsta Masaüstü zaman zaman söyle bir uyari verir:
? Kullanilmayan Masaüstü Ögeleri var, Bunlari Kullanilmayan Masaüstü Kisayollari Dizinine Kaldirayim mi?
Eger uzun zamandir kullanilmayan ikonlar varsa bunlar için uyarir ve kalabalik etmemesini saglar.
? Ayni uygulamayi
- Üretim,
- Depo
- Ofis
- Diger alanlar için de yapmaliyiz |
YAZINI DEVAMI IÇIN TIKLAYIN
http://www.subconturkey.com/2010/Mayis/koseyazisi-Yalin-Uretim-Tekniklerinden-5-S-7-S.html
SUBCON TURKEY DERGISI NISAN 2010 5 S (7 S) YAZIM
|
Ufuk Cebeci
ITÜ Endüstri Mühendisligi Bölümü
Yalin Üretim Tekniklerinden 5 S (7 S) |
| |
|
Sevgili Okurlar, bu sayida sizlere 5 S (7 S) kavramini açiklamaya çalisacagim.
5 S (7 S) kavrami Yalin Üretimin bir parçasidir ve genellikle Yalin Üretim Uygulamalarinin 5 S (7 S) ile baslamasi tavsiye edilir.
? Her isletmede 5 S uygulanabilir mi? Evet, hatta yalniz üretim kuruluslari degil hizmet kuruluslari da uygulamaktadir. Üretim kuruluslari üretim operasyonlarinin yani sira depo, bahçe, ofis gibi diger alanlarinda ayni basariyla uygulayabilir.
? 5 Sin Temel Slogani Nedir?
? KARMASAYI YÖNETMEYIN, KARMASAYI GIDERIN SONRA YÖNETIN!
Çünkü böylece sistem, daha sade ve anlasilir olacagi için
hizli,
etkili,
seffaf ve
basit
bir sekilde yönetilebilecektir.
Yalin üretim ( 5 S dahil) projesi uygulamadan önce bir isletmedeki durum söyleydi:
? Hammadde depolari agzina kadar dolu
? Ürün stoklari müsteri talepleri düsünülmeden sürekli üretimle sismis,
? Yari mamul stoklari üretimin her yerinde, üretim içinde rahatça yürümek mümkün degil.
Müsteri, firmanin hali hazirda ürettikleri üründen siparis veriyor.
Ellerinde ürünün oldugunu biliyorlar, ama bulamiyorlar.
O zaman çare nedir?
Tekrar üretmek zorunda kaliyorlar.
Buradan çikan sonuç su:
BULAMIYORSAN PRATIK OLARAK YOK DEMEKTIR.
Ayin basi geliyor, çalisanlara maas ödeyecekler, ama para yok.
Para nerede?
Malzemelerde. Hammaddede, yarimamul ve mamullerde,
Malzemeler size bakiyor, siz onlara bakiyorsunuz..
Peki bunun çaresi nedir?
Bankadan faizle kredi almak zorundasiniz.
Görüyorsunuz, Deve misali, dogru bir tarafi yok?
Beylere söyle bir soru sorayim:
? Küçükken annelerimizin, evlendigimizde eslerimizin en çok sikayet ettigi konu nedir?
Cevabi hepimiz biliyoruz?:)
YAZININ DEVAMI IÇIN TIKLAYIN..
http://www.subconturkey.com/2010/Nisan/koseyazisi-Yalin-Uretim-Tekniklerinden-5-S-7-S.html
|
SUBCON TURKEY DERGISI SUBAT 2010 HÜCRESEL IMALAT YAZIM (OCAK'TAN DEVAM)
Ufuk Cebeci
ITÜ Endüstri Mühendisligi Bölümü
Yalin Üretim, Otomasyon ve Verimlilik Için Önemli Bir Teknik: Hücresel imalat kavrami |
| |
|
Sevgili Okurlar, bu sayida sizlere Hücresel Imalat kavramini açiklamaya devam edecegim.
Geçen hafta örnegini verdigimiz, olusturulan makine parça matrislerinin kalitesi belirlenirken en çok kullanilan ölçülerden biri kisaca gruplandirma etkinligi olarak tanimlanan ölçüdür:
Gruplandirma Etkinligi;
GE = q.(Hücre içi doluluk) + (1-q).(hücre disi operasyonlarin çoklugu)
Hücre disi operasyonlara istisnai eleman (exceptional element) adi verilir.
Literatürde en sik rastlanan ve çok sayida arastirmaci tarafindan degerlendirilen bir ölçüdür. Girdi olarak 0 ve 1 degerlerinden olusan makina-parça matrisini kullandigi için bütün kümelendirme yöntemlerinde kullanilabilir.
Gruplandirma etkinligi, eger hiç istisnai eleman yoksa ve blok diyagonal matriste hücreyi temsil eden bütün elemanlar 1 ise bu ideal bir grup etkinligidir ve degeri % 100dür. Gruplandirma etkinligi degeri azaldikça blok diyagonal formlar da bozulmakta ve hücreler belirsizlesmektedir.
Gruplandirma etkinligi, iki cebrik elemandan olusur. Bu elemanlardan birisi olan hücreler arasi etkinlik, istisnai elemanlarin hücreler arasindaki hareketinin bir ölçüsüdür. Bütün istisnai elemanlarin normalize edilmis maliyeti yardimiyla tanimlanir. Gruplandirma etkinliginin ikinci elemani ise hücre içi yogunluktur. Formüldeki agirlik faktörü olan q 0 ile 1 (bu sayilar dahil) arasinda degerler alabilir. Gruplandirma etkinligi formülündeki iki cebrik elemana (hücreler arasi etkinlik ve hücre içi yogunluk) bagil önem verilmesini saglar. |
YAZININ DEVAMI IÇIN TIKLAYIN..
http://www.subconturkey.com/2010/Subat/koseyazisi-Yalin-Uretim-Otomasyon-ve-Verimlilik-Icin-Onemli-Bir-Teknik-Hucresel-imalat-kavrami.html
|
SUBCON TURKEY DERGISI OCAK 2010 HÜCRESEL IMALAT YAZIM |
|
|
|
Ufuk Cebeci
ITÜ Endüstri Mühendisligi Bölümü
Yalin Üretim, otomasyon ve verimlilik için önemli bir teknik: Hücresel imalat kavrami |
| |
|
Sevgili Okurlar, bu sayida sizlere Yalin Üretim, Otomasyon ve Verimlilik için önemli bir teknik olan Hücresel Imalat kavramini açiklamaya çalisacagim.
Hücresel üretim; belirli bir ürün/parça ailesinin üretimdeki operasyonlarinin benzerliklerinden yararlanarak çok daha verimli bir yapi olusturulmasidir.
Bir bakima bir fabrikayi küçük fabrikalara bölmektir. Böylece çesitli avantajlar elde edilir:
? Benzer makine operasyonlari olan parçalarin makine hazirlik süreleri daha kisadir,
? Malzeme tasimadan önemli oranda tasarruf saglanir
? Kirtasiye azalir
? Çalisanlarin iletisimi güçlenir
? Isçiler belli ürün gruplarinda uzmanlasir böylece ürün kalitesi artar
? Çalisan iç müsterisini (kendisinden sonraki operasyonu yapan arkadasi) rahatça gözlemler ve empati yetenegi artar
? Çalisanlar birden fazla makinayi kontrol edebilir
? Otomasyon ve esnek imalat sistemleri uygulanabilir
? Yalin üretim verimli bir sekilde uygulanabilir
? Ayni anda tüm sistem yerine bir anda bir üretim hücresini planlamak daha kolaydir
? Bazi hücreler seri üretime yakin performans gösterebilir
? Üretim içi stoklar azalir
? Üretim daha görsel hale gelmis olur, olumsuzluklar daha rahat bir sekilde fark edilir
? Müsteriye daha hizli cevap verilir
? Mudalar (israf) azalir.
Peki Makine gruplari ve parça ailelerini nasil olusturacagiz? Teknigi anlatan sayisal bir örnek asagida açiklanmistir.
Derece siralamasiyla kümelendirme metodu ROC (Rank Order Clustering Method):
Diyagonal dizili gruplarin türetilmesi amaciyla tasarlanan
bir teknik, King (1980) tarafindan gelistirilmistir ve derece siralamasiyla kümelendirme metodu olarak anilmaktadir .
Kingin metoduna ait algoritma normal olarak orijinal parça-makina metodundan baslar. Ancak izlenen yol iteratif karakterde oldugundan, matrisin herhangi bir yeni düzenlenmis biçimiyle baslamak da mümkündür. Bu metotta parça-makina matrisine ait her satir ikili numaralama sistemine göre agirliklandirilir. Ayrica, bu agirliklarin ondalikli esdegerleri hesaplanir. Ondalik esdeger dereceleme sirasina göre satirlar yeniden düzenlenir. Daha sonra ayni olaylar sütunlar için de tekrarlanir. Sonuçta hem satirda, hem de sütunlarda azalan derece sirasi elde edilinceye kadar metot devam ettirilir. Amaca ulasinca proses durdurulur ve elde edilen en son satir-sütun kombinasyonuna ait parça makina matrisi aranan matristir. Uygulanan metot asagida görülmektedir.
Ancak su da hemen belirtilmelidir; endüstriyel örnekler çok
daha büyük matrisler gerektireceginden çözüme iteratif olarak bu kadar çabuk ulasilamayacagi gibi, istisnai parçalarin bulunup olusturulacak gruplarin disina alinarak grup sinirlarinin elde edilmesi her zaman mümkün olamamaktadir. Bununla beraber algoritmayi gelistirici ve özellikle darbogaz makinalar için analizin daha belirgin sonuçlar vermesi yönünde çalismalar yapilmaktadir
YAZININ DEVAMI IÇIN TIKLAYIN..
http://www.subconturkey.com/2010/Ocak/koseyazisi-Yalin-Uretim-otomasyon-ve-verimlilik-icin-onemli-bir-teknik-Hucresel-imalat-kavrami.html
|
SUBCON TURKEY EKIM 2008 Yazisi için tiklayiniz: http://www.subconturkey.com/2008/Ekim/koseyazisi-Uretimdeki-verimliliginizi-buyuk-yatirimlar-yapmadan-artirmak-ister-misiniz.html
| 6 Sigma farki (SUBCON TURKEY AGUSTOS 2009 KÖSE YAZIM) |
| |
|
Sevgili Okurlar, bu sayida sizlere 6 Sigmanin farkini ve kullanilan araçlari açiklamaya çalisacagim.
Alti Sigma Farki
Son yillarda ne kadar çok yönetim inisiyatifine katlanmak zorunda kaldiginizi bir düsünün. Üst üste baslatilan çok sayida program, neyin ne zaman basladigini ve bittigini dahi hatirlamanizi güçlestirmis olabilir. Bu programlarin hepsinin ortak özelligi ise sirketinize tüm problemlerinizi çözecegi vaadiyle girmis olmalaridir. Emin olun sizler gibi ben de bu uygulamalardan bikmis durumdayim. En iyi sirketlerin dahi kalite programlarini birkaç yilda bir yenilemeleri isin kontrolden çiktigini gösteriyor.
Son yillarda moda olan bu yaklasimlarin temel eksikligi ise birtakim motivasyon çabalari ile sinirli kalmis olmalari. Gizli varsayim, herkesin elinden geleni yapmasi halinde hiç bir problem kalmayacagi. Bu büyük olasilikla sizin de pek yabanci olmadiginiz bir düsünce sekli. Fakat son on yila ait tecrübeler, lütfen isinizi biraz daha iyi yapabilir misiniz? temennisinin beklenen yarari saglamadigini göstermekte. Simdi oyun plani, oyunculara ne yapmalari gerektigini açiklamaksizin, Daha siki çalisin! Daha iyi oynayin! Daha az hata yapin! seklinde bagirmak olan bir antrenörü düsünün. Sanirim bu antrenöre benzeyen çok sayida yönetici ile karsilasmissinizdir.
Bunlardan bir gömlek üstün olanlar ise son ürüne/sonuçlara odaklanirlar. Bu yönetici tipi ise zamaninin büyük bir kismini iyi ve kötü ürünün tanimini yapmak ve kötü ürünün müsteriye ulasmasinin nasil önlenecegini düsünmekle geçirir. Bunun sonucunda üretim müsteri ihtiyaçlarini iyi ürünleri kötülerden ayirarak karsilama gayretine dönüsür (Sekil 1). Hatta yeterince iyi ürün elde edilemezse, marjinal ya da idare eder olarak adlandirilan ürünler müsteriye gönderilir.
Sekil 1. Geleneksel Yönetim
Ancak bu yaklasimlari basariyla uygulayan isletmeler dahi en fazla üç ila dört sigma seviyesine ulasabilirler. Bu da en az %1lik hata orani anlamina gelir. Peki %1lik hata oranini çalisanlari daha iyi için motive ederek ya da kötü ürünleri ayiklayarak gideremiyorsak ne yapmaliyiz?
Sadece son ürüne ?sonuca? odaklanmak yerine, istenmeyen çiktilarin nedenlerini arastirmaya çalismak iyi bir baslangiç olabilir. Örnegin otomobil yedek parçasi üreten bir fabrikada klasik yaklasimlar size kusurlu parçalari ayirmanizi ve hata orani yüksek makineleri sürekli ayarlamanizi söylerken, Alti Sigma, tüm makineleri bir bütün olarak ele almanizi, sistem ve üründeki degiskenligin sebeplerini bularak sorunu ortadan kaldirmanizi öngörür. Böylece, iyi parçalari kötülerden ayirmak için hattin sonunda kalite kontrol elemanlari yerlestirmenize gerek kalmaz (Sekil 2).
Sekil 2.Alti Sigma Yaklasimi
Pek çok kalite programi sizi sakat bir futbolcuyu uyusturucu igneler ile oynatmaya sevk eder. Oysa, futbolcuyu tedavi etmek daha iyi degil midir? Öyleyse hatali parçalar üreten makineleri niye sürekli ayarliyorsunuz? Sapmalarin nedenini bulun ve ortadan kaldirin!
Müsterileri çekmek için ne kadar para harcadiginiz ve onlari elinizde tutmak için ne kadar az sey yaptiginizi bir düsünün. Ne kadar iyi hizmet veya ürün sunduguna iliskin reklam vermek maalesef pek çok sirketin yaptigi tek sey. Eger mevcut problemleri dogru belirler ve çözebilirseniz müsterileriniz mutlu olur sizde para kazanirsiniz. Bu amaçla müsteriden alinacak geri besleme yararli olacaktir. Çünkü sizin problem olarak degerlendirdiginiz bir husus müsteri için önem tasimayabilir.
Simdi bilet satislarini arttirmayi planlayan bir seyahat firmasini ele alalim. Firma yönetimi, düsük satislari otobüslerin yeterince lüks ve son olmamasindan kaynaklandigini düsünüyor olsun. Bunun sonucunda belki de tüm otobüs filosunun yenilenmesi için yüz milyarlarca para harcanir, banka kredileri alinir. Fakat yeni otobüslerin sefere çikmalari ile birlikte bilet satislarinda beklenen artisin olusmamasi herkesi sasirtir. Sebep? Müsteriler daha lüks otobüs istememektedirler. Mevcut otobüsler zaten yeterince lükstür. Otobüslerin leri ise müsteriyi hiç ama hiç ilgilendirmemektedir. Onlarin tek istedigi otobüslerin zamaninda yerine ulasmasi, daha kibar bir hizmet ve yolculuk sirasinda verilen keklerin biraz daha büyük olmasidir. Bunlardan ilk ikisi daha iyi bir planlama ve egitim ile üçüncüsü ise yolcu basina sadece 200.000 TLlik ek bir maliyetle saglanabilir.
Onlara ne istediklerini sor ve istediklerini onlara ver! Bu en kolay ve en saglikli para kazanma yoludur. Bununla birlikte kendi isteklerimizi müsteri istegi gibi görmek çok sik yaptigimiz bir hatadir. Bu sebeple pek çok sirket farkinda olmadan milyarlarca lira kaybeder ve iflasin esigine gelir. Dolayisiyla ise müsteri ile baslamak ve problemin kaynagina dogru ilerlemek önemlidir.
Alti Sigmayi diger müsteri odakli yaklasimlardan ayiran nokta ise kendisinden önceki pek çok yaklasimin en basarili yönlerini bünyesinde toplamasi ve sahip oldugu çok güçlü araçlarla bu yaklasimlarin vaat ettiklerini gerçege dönüstürebilmesidir. Motorola, GE, Allied Signal, Nokia, Ford, Shell, Polaroid gibi çok sayida sirketin Alti Sigma uygulamalari ile birlikte karlarinin milyonlarca hatta milyarlarca dolar arttigini ifade etmeleri, Alti Sigmanin bu iddiasini dogrulamaktadir.
Asama Asama Alti Sigma Araçlari
1. TANIMLA
Bu asamada yaygin olarak kullanilan araçlar;
? Proje uyum plani,
? Paydas analizi,
? ÇM, Tedarikçiler, Girdiler, Prosesler, Çiktilar Ve Müsteriler,
? Ürün analizi,
? Beyin firtinasi,
? Müsterinin sesi,
? Yakinlik (affinity) diyagrami,
? Kano i,
? Kritik kalite faktörleri agaci.
2. ÖLÇ
Bu asamada yaygin olarak kullanilan araçlar;
? Veri toplama plani,
? Veri toplama formlari,
? Kontrol kartlari,
? Frekans dagilimlari,
? Tahmin t&t (tekrarlanabilirlik, tekrar üretilebilirlik),
? Pareto kartlari,
? Önceliklendirme matrisi,
? Fmea,
? Proses yetenegi, proses sigma,
? Örnekleme,
? Tabakalandirma,
? Zaman serisi diyagramlari.
? Pareto diyagrami
I. ANALIZ
Bu asamada yaygin olarak kullanilan araçlar;
? Yakinlik (affinity) diyagrami,
? Sebep-sonuç diyagrami,
? Kontrol kartlari,
? Veri toplama formlari,
? Veri toplama plani,
? Deney tasarimi,
? Akis diyagramlari,
? Frekans dagilimlari,
? Hipotez testleri,
? Pareto kartlari,
? Regrasyon analizi,
? Tepki alani metodolojisi,
? Örnekleme,
? Dagilma diyagramlari,
? Tabakalandirilmis frekans dagilimlari.
? Kappa testi
II. IYILESTIR
Bu asamada yaygin olarak kullanilan araçlar;
? Beyin firtinasi,
? Konsensus,
? Yaraticilik teknikleri,
? Veri toplama,
? Deney tasarimi,
? Akis diyagramlari,
? Fmea
? Hipotez testleri,
? Planlama araçlari,
? Paydas analizi,
III. KONTROL
Bu asamada yaygin olarak kullanilan araçlar;
? Kontrol kartlari,
? Veri toplama,
? Akis diyagramlari,
? Öncesi ve sonrasini kontrol için frekans dagilimi, pareto karti vb. Kartlar.
? Kalite kontrol prosesi karti,
? Standardizasyon.
Alti Sigmada kullanilan araçlar yerine göre degisebilmekte ve isletmenin uyguladigi proje gereksinimlerine göre degisebilmektedir. Neticede, kullanilan bu araçlar Alti Sigma ile kesfedilmis degildir. Hepsi daha önce de var olan ve kalite uygulamalarinda ve istatistikte kullanilan araçlardir. Bilinen araçlar olmasi Alti Sigma Organizasyonunda tanimlanan rolleri yüklenecek kisilerin, daha önce bu araçlardan haberdar olan profesyonellerden seçilmesini avantajli kilmaktadir.
Alti Sigmanin tamamlayici unsurlarindan birinin de kullanilan araçlar oldugu dikkatlerden kaçmamalidir. Pande ve digerleri, Alti Sigmada araçlarin kullanimina iliskin bazi yararli tavsiyelerde bulunmaktadirlar (Pande ve dig. 2000, s.237):
? Bir araci sirf daha önce kullanmadiginiz için kullanmayin, kullanacaginiz bir araci seçerken daima açik sebepleriniz olsun.
? Alti Sigma araç grubunda çesitli araçlar vardir. Dolayisiyla, projinizde size yardimci olacabilecek farkli araçlar da bulunabilir. Bunla arasindan seçim yaparken de dikkatli olmalisiniz.
? Gereginden fazla komplekslestirmeyin. Seçilen aracin karmasikligi, eldeki durumla uyusmalidir.
? Herkesin anladigi ve yanlis sonuçlara yönlendirmedigi müddetçe kendiniz de bir araç olusturabilirsiniz.
? Bir araç ise yaramazsa baska birini deneyin.
Pyzdek ise Alti Sigmada yaygin olarak kullanilan araçlari Sekilde oldugu gibi göstermistir.
Sekil Alti Sigmada yaygin olarak kullanilan araçlar(Pyzdek, 2003, s.243).
www.ufukcebeci.com adli web sayfamda isinize yarayacak bilgiler ve downloadlar bulacaksiniz. cebeciu@itu.edu.tr e-postama mail atarak merak ettiginiz her konuyu sorabilirsiniz. Hosçakalin. |
|
| Uzaktan Egitim (SUBCON TURKEY EYLÜL 2009 KÖSE YAZIM) |
| |
|
Sevgili Okurlar, bu sayida sizlere Uzaktan Egitim Kavramini açiklamaya çalisacagim.
Uzaktan Egitim Nedir?
Uzaktan Egitim, geleneksel ögrenme-ögretme yöntemlerindeki sinirliliklar nedeniyle sinif içi etkinliklerin yürütülme olanagi bulunmadigi durumlarda egitim çalismalarini planlayanlar ve uygulayanlar ile ögrenenler arasinda iletisim ve etkilesimin özel olarak hazirlanmis ögretim üniteleri ve çesitli ortamlar yoluyla belli bir merkezden saglandigi bir ögretim yöntemidir. Yine uzaktan egitimi su sekilde tanimlayabiliriz; Farkli mekânlardaki ögrenci, ögretmen ve ögretim materyallerinin iletisim teknolojileri araciligiyla bir araya getirildigi kurumsal bir egitim faaliyetidir.
Neden Uzaktan Egitim:
? Yasam boyu ögrenme gereklidir.
? Çok genis ögrenci kitlesine hizmet sunabilen bir egitim sistemidir.
? Geleneksel egitimden yararlanmayan kisiler için vazgeçilmezdir.
? Ayri niteliklere sahip bireylerden olusmus hedef kitleye farkli uygulamalarla egitim hizmeti sunabilmektedir.
? Bilgi ve becerilerin artmasi, degismesi ve çesitlenmesidir.
? Ekonomiktir.(Birim maliyetlerinin ucuz olmasi)
? Çok çesitli iletisim teknolojilerini egitim hizmetine sunabilen bir sistemdir.
? Ögrenci merkezlidir.
Uzaktan Egitimin Tarihçesi
Uzaktan egitim çalismalari 200 yildan daha eski yillara kadar uzanmaktadir. Örnegin, 1728 yilinda Boston Gazetesinde mektup ile stenografi dersleri verildigine iliskin reklâmlar bulunmustur. 1890li yillarda Avustralyadaki Queensland Üniversitesi kampüs disina açik bir egitim programi yürütmüstür. Benzer bir programi da 1920lerde Columbia Üniversitesi gerçeklestirmistir. 1930lara gelindiginde radyo artik pek çok okul tarafindan bir uzaktan egitim araci olarak kullanilmaya baslanmistir. 1950lerde ise Amerikada özellikle askeri amaçli olarak kullanilan uzaktan egitim için kâgit tabanli iletisim ortami kullanilmistir. Teknolojik gelismeler sayesinde günümüze gelindiginde ise disketler, videokasetler, CD-ROMlar, uydu yayinlari, video konferanslar ve Internet, uzaktan egitim çalismalarinda önemli bir yer edinmislerdir.
Uzaktan Egitimin Türkiye Için Önemi
? Türkiyenin sosyal ve ekonomik yapisi göz önüne alindiginda; özellikle kirsal kesimlerdeki ögrencilere egitim olanaginin götürülebilmesine olanak veren uzaktan egitim, firsat esitligini saglayabilmek adina büyük önem arz etmektedir,
? Ögretim üyesi kadrosu yetersizligi nedeniyle açilamayan derslerin, Internet üzerinden verilmesini saglamak, konusunda uzman ögretim üyelerinin bilgisinden farkli üniversite ögrencilerinin yararlandirilmasini saglamak için önemlidir,
? Avrupa ülkeleri arasinda en genç nüfusa sahip ve nüfus artis hizi en yüksek olan ülke Türkiyedir. Bu genç nüfus her düzeyde iyi egitilebildigi takdirde gelecek için büyük bir potansiyel, aksi takdirde ise büyük bir sorun kaynagi olacaktir. Bu nedenle egitimin yayginligini ve kalitesini arttirmak gerekir,
? Türkiyede her düzeydeki egitim kadrolari sayi ve nitelik bakimindan yetersizdir. Ögretim kadrolarinin yetismesinin uzun zaman aldigi bir gerçektir,
? Uzaktan egitimi Türkiye için önemli kilan diger bir boyut ise, yasam boyu egitim felsefesinin yayilmasidir.
Uzaktan Egitimin Türleri
Asagidaki sekil ve örnek açiklamalar uzaktan egitim çesitlerini açiklamaktadir:
? A, egitmen ve ögrencinin hiçbir sekilde karsilasmadigi, bir baska deyisle egitimin yer ve zamandan bagimsiz olarak yürütüldügü durumdur. Bu tür uzaktan egitimde ders içeriginin dagitilmasi için Dünya Çapinda Ag (World Wide Web - WWW), iletisim için ise e-posta kullanilabilir.
? B, egitimin tamamen yerden bagimsiz, fakat zamana yari bagimli olarak yürütüldügü durumdur.Bu tür uzaktan egitimde, karsilasilan özel bir problemi çözmek yada ders kapsaminda yer alan bir soruyu cevaplandirmak için Internet Baglantili Sohbet (Internet Relay Chat - IRC) gibi etkilesimli Web araçlari kullanilabilir.
? C, egitimin tamamen yerden bagimsiz, ancak zamana tam bagimli olarak yürütüldügü durumdur. Karsilikli olarak sorularin soruldugu ve cevaplandigi video konferans sistemi bu tür uzaktan egitim çalismalarinda kullanilabilir.
? D, egitimin bir kampus içinde elektronik tartisma destekli olarak yüz yüze sinif ortaminda yürütüldügü durumdur.
? E, egitimin bir kisminin yüz yüze gerçeklestirildigi (yer/zaman tam bagimli), bir kisminin ise tamamen uzaktan verildigi (yer/zaman bagimsiz) durumdur. Genel olarak, programin baslangiç kismi ve sonunda yer alan sinav asamalari yüz yüze gerçeklestirilirken, ara asamalar A durumundaki gibi yürütülmektedir.
Uzaktan Egitimin Özellikleri
Uzaktan egitimin tipik özelliklerini söyle siralayabiliriz;
Küresellesme
Uzaktan egitim hizmeti veren kurumlar genel olarak küresel düzeyde egitim verebilecek nitelige sahiptirler. 100 yili askin bir süredir Avrupada (özellikle Ingiltere ve Fransa) bu tür faaliyetlerde bulunan egitim kurumlari deniz asiri ülkelerdeki çalisan resmi görevli yada ticaretle ugrasan vatandaslarina düzenli olarak uzaktan egitim hizmeti vermektedir.
Kisisellestirme
Dogu ve Batidaki Geleneksel Egitim sisteminin en belirgin özelligi egitmen ve ögrencinin yüz yüze iletisim kurmasidir. Bu tip egitim genel olarak ögrencilerin degisik zekâ ve ögrenme yetenekleri yerine grubun genel seviyesine göre düzenlenmektedir.
Özellestirme
Uzaktan egitim sistemi, ögrenciyi sinif ortamindan alarak bireysel olarak egitilebilecegi bir konuma tasir. Bu sistemde, kurumsal ögrenmenin yerini bireylere göre özellestirilmis ögrenme alir.
Endüstrilesme
Büyük bir kitlenin bir ürüne olan artan ihtiyacini karsilayabilmek için ilgili endüstrilerin kurulmasina benzer bir sekilde, insanlarin artan egitim taleplerine hizli ve etkin bir sekilde cevap verebilmek için uzaktan egitim kurumlarinin açilmasi kaçinilmaz duruma gelmistir.
Geleneksel Egitime uygun olmayan ögrencilere hizmet verme
Uzaktan egitim, dünya çapinda her yil milyonlarca kisi tarafindan tercih edilen bir egitim sistemidir. Bununla beraber ilgili egitim kurumundaki ders saatlerine yer / zaman açisindan katilma imkani olmayanlar (tam zamanli olarak çalisanlar - memurlar, askerler - farkli sehir / ülkede yasayanlar) için beklenilen bir seçimdir.
Hareket kabiliyeti
1980li yillarda, uzak mesafeler arasinda iletisim kurmak amaciyla sabit bilgisayar konferans sistemleri ve iki yönlü video konferans sistemleri kullanilmakta iken, günümüzde bunlara ilave olarak portatif bilgisayarlar ve cep telefonlari önemli düzeyde kullanilmaya baslanmistir.
Hizli geri besleme
Günümüzde uzaktan egitim sayesinde ögrenciler, e-posta yolu ile dünyanin herhangi bir yerinden günün herhangi bir saatinde ödevlerini gönderebilmekte ve bu çalismalarinin degerlendirme sonuçlarini hemen ayni sekilde www üzerinden alabilmektedirler.
Diger egitim sistemlerine göre ucuz olmasi
Altyapiya yönelik yatirimin çok yüksek düzeyde olmasi yada ögrenci basina düsen ücretlendirmenin Geleneksel Egitime göre daha yüksek olmasi veya yapilan yatirim maliyetini karsilayacak sayida ögrencinin bulunamamasi durumlari hariç,uzaktan egitim, egitim sistemleri arasinda en ucuzu.
Teknoloji ve Egitim
Sanal siniflar uydu veya sikistirilmis video kodlama yada tam band genisligi kullanilarak birbirlerine baglanabilmekte ve bu sayede kisiler uzak yerlerde olsalar bile yüz yüze egitim alabilmektedirler.
www.ufukcebeci.com adli web sayfamda isinize yarayacak bilgiler ve downloadlar bulacaksiniz. cebeciu@itu.edu.tr e-postama mail atarak merak ettiginiz her konuyu sorabilirsiniz. Hosçakalin.
Not: Doküman destegi nedeniyle eski ögrencim Endüstri Mühendisi Ismail Altana tesekkür ediyorum. |
| | |
